گیاه بوقناق در شهرهای مختلف اسامی متفاوتی دارد و در زبان فارسی به آن خارزن بابا و چرخه نیز گفته می شود که در آن مقداری اینولین وجود دارد که به دلیل شباهت آن به کنگر فرنگی به آن کنگر فرنگی وحشی نیز می گویند. این گیاه می تواند بصورت طبیعی و یا در محیط های باغی رشد نماید و دارای طبیعتی معتدل رو به گرم است. در ادامه مقاله پاسخ به این سوال که عرق بوقناق را چه موقع بخوریم را بررسی خواهیم کرد.
عرق بوقناق را چه موقع بخوریم
درمان مرض قند به وسیله فعال کردن سلول های پانکراس و تحریک تولید انسولین از این سلول ها از اثرات درمانی این گیاه است که این امر موجب کاهش قند خون و درمان دارویی مرض قند می گردد، البته لازم به ذکر است که درمان اصلی دیابت، اصلاح تغذیه به معنای واقعی و کامل آن و ورزش و تغییر الگوهای غلط زندگی است، که در نهایت می تواند موجب می شود که حتی عرق بوقناق نیز از روند درمان فرد دیابتی حذف گردد، زیرا با اصلاح تغذیه و الگوهای زندگی، سلول ها می توانند به حالت طبیعی ژنتیکی خود باز گردند و در این حالت دیگر نیازی به دخالت داروهای شیمیایی و گیاهی نخواهد بود.
بوقناق چیست و چه فوایدی دارد؟
بوقناق با نام علمی Eryngium billardieri یکی از گیاهان دارویی ارزشمند طب سنتی ایران است که در مناطق خشک و کوهستانی مانند کردستان، همدان، اصفهان و آذربایجان میروید. این گیاه از خانوادهی چتریان (Apiaceae) است و ساقهای خاردار با گلهای آبی یا بنفش دارد که به صورت خوشهای در انتهای شاخهها دیده میشوند.
از گلها و برگهای بوقناق برای تهیهی عرق بوقناق و دمنوش بوقناق استفاده میشود که هر دو خواص دارویی فراوانی دارند. در واقع، عرق بوقناق به دلیل اثرات مثبتش بر کبد، قند خون، سیستم گوارش و کاهش وزن یکی از پرمصرفترین عرقیات گیاهی در ایران محسوب میشود.
جالب است بدانید که این گیاه با نامهای محلی دیگری نیز شناخته میشود، از جمله چرخه، سلمکی، خارزن بابا، شوکه البیضا، شکاعی و عرق زول.
به صورت عمومی میزان مصرف عرق بوقناق در هر 24 ساعت حدود 2 تا 4 استکان (100 سی سی) می باشد که البته با مشورت پزشک معالج یا مشاور، مقدار مصرف عرق بوقناق قابل تغییر است. نکاتی که زمان استفاده از عرق این گیاه باید مد نظر قرار داد عبارتند از:
میزان قند خون ناشتا (مصرف عرق گیاه بوقناق برای کاهش قند خون باید به صورت ناشنا باشد.)
پاسخگویی سلول های بدن فرد به عرق بوقناق (بدن فرد باید نسبت به این عرق حساسیت نداشته باشد.)
حال عمومی بیمار
توجه به روند بهبود بیمار دیابتی (روند بهبودی در بیماران دیابتی باید مشخص شود.)
همچنین می توان میزان مصرف را به هر 12، 8 یا 6 ساعت تنظیم نمود و در مواردی که میزان قند خون بیمار بیشتر از 200 است می توان هر 4 ساعت یک استکان مصرف نمود. (هر استکان 100 میلی لیتر در نظر گرفته شود

زمان مصرف عرق بوقناق برای دیابت
یکی از مهمترین خواص شناختهشده این گیاه، تأثیر آن بر تنظیم قند خون است. عرق بوقناق بهطور طبیعی موجب افزایش ترشح انسولین و بهبود عملکرد پانکراس میشود، به همین دلیل بسیاری از متخصصان طب سنتی آن را برای کمک به کنترل دیابت توصیه میکنند.
اما نکتهی کلیدی اینجاست که زمان مصرف عرق بوقناق برای دیابت نقش زیادی در اثربخشی آن دارد. بهترین زمان مصرف، صبح ناشتا یا نیم ساعت قبل از غذا است تا بدن بتواند بهخوبی از ترکیبات فعال این گیاه برای کاهش قند خون استفاده کند.
خاصیت گیاه بوقناق
عرق بوقناق بر غدد فوق کلیه اثر مفید و موثر دارد و غدد فوق کلیه را فعال کرده و ترشح آدرنالین را تنظیم می کند و استرس و عصبانیت و اضطراب را ازبین می برد.در همکاری با کبد مفید برای افزایش انسولین و فعال کردن لوزالمعده و کاهش قند خون و درمان دیابت اثر شگفت آوری دارد. جوش صورت را به علت فعال کردن و پاکسازی کبد و تصفیه خون از بین می برد. همچنین برای نفخ معده و روده بسیار مفید است. عرق بوقناق یبوست را از میان برده و به روده ها نرمی می دهد. برای افرادی که ناراحتی معده و کولیت دارند، قبل از غذا یک استکان و بعد از غذا نیز نصف استکان تناول نمایند.
پیشگیری و کاهش بروز سکته های مغزی و قلبی
بیماری های خونی (کم خونی هاو کمبود پلاکت ها مانند بیماری ITP)
بیماری تنگی نفس
بیماری های تنفسی مانند آسم
پیشگیری و کاهش بروز سکته های مغزی و قلبی
بیماری ضعف عضله قلبی
درمان اصلی دیابت، اصلاح تغذیه به معنای واقعی و کامل آن و ورزش و تغییر الگوهای غلط زندگی است اما چنانچه در این بخش از سلامت نمناک آورده ایم مصرف عرق بوقناق می تواند سبب کاهش قند خون و درمان بیماری دیابت شود . این عرق موجب تحریک ترشح انسولین از لوزالمعده می گردد و ترشح انسولین را افزایش می دهد و به کاهش قند خون کمک میکند. بیماران دیابتی باید هر 4 ساعت یک استکان عرق بوقناق را میل کنند تا ازاثرات معجزه آسای آن در درمان تدریجی دیابت بهره ببرند.
خواص دیگر عرق بوقناق
عروق پوستی را باز کرده و پوست را شفاف می سازد
جوش صورت را به علت فعال کردن کبد و تصفیه ی خون از بین می برد
برای نفخ معده و روده بسیار موثّر است
برای دستگاه گوارش، درمان کولیت و فعّال کردن کبد و تولید صفرا و ریختن آن در اثنی عشر (دوازدهه) و تجزیه و تحلیل بردن چربی ها (تری گلیسیرید ها و کلسترول) بسیار خوب و موثّر عمل کرده است. افرادی که ناراحتی معده و کولیت دارند، قبل از غذا یک استکان و بعد از غذا نیز نصف استکان میل نمایند
غدد فوق کلیه را فعال کرده، ترشح آدرنالین را تنظیم می کند و استرس و عصبانیت و اضطراب را از بین می برد
یبوست را از میان برده و به رود ه ها نرمی می دهد
جهت درمان ورم و سنگ کلیه و مثانه از آن می توان استفاده کرد
خوردن آن باعث قطع ترشح شیر در مادران شیرده می گردد
از همه جالب تر نقش آن در افزایش ترشح انسولین، فعال کردن لوزالمعده، کاهش قند خون و در نتیجه درمان دیابت است, به همین جهت در افراد غیر دیابتی باید حتماً با کمی عسل طبیعی میل شود چون به شدت قند خون را کاهش می دهد
خرید عرق بوقناق
چگونه عرق بوقناق اصل را تشخیص دهیم؟
تشخیص عرق بوقناق اصل بسیار مهم است، زیرا عرقهای تقلبی یا رقیقشده اثر درمانی واقعی ندارند. عرق بوقناق مرغوب باید شفاف، بدون رسوب و دارای بوی گیاهی ملایم باشد. طعم آن معمولاً کمی تلخ و تند است. برای اطمینان از کیفیت، همیشه عرق بوقناق را از عطاریها و فروشگاههای معتبر تهیه کنید و به برچسب تاریخ تولید و انقضا دقت داشته باشید.
عوارض و موارد منع مصرف عرق بوقناق
اگرچه خواص عرق بوقناق برای سلامتی بسیار زیاد است، اما مصرف بیش از حد آن میتواند باعث افت شدید فشار خون یا قند خون شود. افرادی که داروهای کاهنده قند خون مصرف میکنند باید بسیار محتاط باشند، چون مصرف همزمان میتواند باعث افت خطرناک قند خون شود.
همچنین، عرق بوقناق برای این گروهها منع مصرف دارد:
- زنان باردار و شیرده (زیرا ممکن است باعث سقط جنین یا کاهش شیر شود)
- افراد دارای فشار خون پایین
- زنان در دوران قاعدگی (به دلیل احتمال افت فشار و بیحالی)
در صورت تمایل به مصرف، حتماً با پزشک یا متخصص طب سنتی مشورت کنید و در صورت بروز علائمی مانند سرگیجه، لرزش یا ضعف، فوراً مصرف را قطع کنید.
احتیاط در مصرف همزمان با داروهای کاهنده قند خون
عرق بوقناق خاصیت کاهشدهنده قند خون دارد. در نتیجه، مصرف همزمان با داروهای دیابت (مثل متفورمین یا انسولین) ممکن است باعث افت شدید قند خون شود. در چنین حالتی، ممکن است احساس سرگیجه، بیحالی یا تهوع داشته باشید. اگر این اتفاق افتاد، باید سریعاً از مواد قندی طبیعی مثل خرما یا آبقند استفاده کنید.
بنابراین، اگر دیابت دارید و دارو مصرف میکنید، پیش از شروع مصرف عرق بوقناق برای دیابت حتماً با پزشک خود مشورت کنید تا مقدار و زمان مصرف دقیق را مشخص کند. عرق بوقناق یکی از مفیدترین عرقیات گیاهی در طب سنتی است که اثرات فوقالعادهای بر قند خون، کبد، گوارش و سلامت عمومی بدن دارد.